Saç dökülmesi: sabahları saçınızı tararken tarağınızda veya lavaboda fark ettiğiniz fazladan bir kaç saç teli ile başlayıp,tamamen saçsız bir kafaya kadar gidebilen bir süreçtir.Kalıtım,kullanılan ilaçlar,mevcut bir takım rahatsızlıklar bu duruma neden olabilmektedir.Kadınlar,erkekler ve çocuklarda saç dökülmesi görülebilir.

Saç dökülmesi problemi yaşayan insanların bir kısmı bunu dert etmeyip herhangi bir çözüm aramazken bazıları ise değişik ilaçlar,peruklar veya saç nakli gibi yöntemlerle çözüm aramaktadırlar.

Saç kaybının tıbbi adı "alopesi"dir ve saç dökülmeleri iki başlık altında incelenebilir:

1. Kalıcı saç dökülmeleri
2. Geçici saç dökülmeleri.

Kadın Tipi Saç Dökülmesi

Kadınlarda görülen bu saç dökülmesinde saç kaybı genelde kafanın ön,tepe ve yan kısımlarında görülür.Fakat saç çizgisinde gerileme pek oluşmaz ve total kellik çok nadiren görülür.

Telogen Effluvium

Genellikle ağır bir hastalık veya stres dönemini takiben ortaya çıkar.Saçları tararken veya yıkarken tutam tutam saç dökülür.Genelde lokal değil saçlı alanın tümünde saç kaybı yaşanır.

Traksiyon Alopesisi

Saça uygulanan bazı işlemler örneğin topuz yapılması,örülmesi,sıkı bir şekilde bigudi kullanılması ,fazla çekiştirilen alanlarda dökülmeye neden olabilir.

Anagen Effluvium

Anagen yani büyüme fazındaki saçların kemoterapi gibi bir nedenle dökülmesi şeklinde gerçekleşir.Genellikle tedavi başladıktan kısa bir süre sonra dökülme başlar ve telogen effluviuma göre daha yaygın bir dökülme gerçekleşir.Kemoterapi kesildikten haftalar sonra saçlar yeniden büyümeye başlar fakat saçlar eski kalınlık ve yoğunlukta çıkmayabilirler.

Androjenik Alopesi

Bu dökülme tipinde saçın uzama dönemi kısalır,saçlar eski kalınlık ve yoğunlukta çıkmamaya başlar.Her büyüme siklusu ile saç kökü giderek daha yüzeyelleşir ve dökülmesi kolaylaşır.Anne ve baba tarafındaki kişilerde bu tipte saç dökülmesi olması riskinizi artırır.Saç dökülmesinin hangi yaşta başlayıp,hangi hızda devam edeceğini de kalıtım belirler.

Sikatrisyel Alopesi

Değişik cilt hastalıkları bu tip saç dökülmesine neden olur.Saçlı deride oluşan yara dokusu (skar) yeni saçların çıkmasına engel olur.Lupus eritamatozis,liken planus gibi hastalıklar bu tip saç dökülmesine neden olabilirler.

Alopesia Areata

Otoimmün bir hastalık olarak tanımlanırsa da nedeni tam olarak anlaşılamamıştır.Bu tip saç dökülmesi olanlar diğer yönlerden bakıldığında genellikle sağlıklı kişilerdir.Bir kaçında diğer otoimmün hastalıklar bulunabilir.Örneğin otoimmün tiroit hastalıkları olabilir.Bazı uzmanlar ,bazı kişilerin bu duruma genetik olarak yatkın olduklarını ve bir virüs hastalığı veya çevresel bir faktörün dökülmeyi tetiklediğini düşünmektedirler.Ailede böyle bir saç dökülmesi hikayesi varsa risk artmaktadır.Bu tip saç dökülmesinde kaybedilen saçlar daha sonra genellikle yeniden çıkmaktadır.Fakat dökülme zaman zaman tekrarlayabilmektedir.

Telogen Effluvium

Bu tip saç dökülmesi normal saç siklusunda oluşan bir değişiklikten kaynaklanmaktadır.Genellikle fiziksel veya ruhsal bir travma saç köklerinin erkenden istirahat dönemine geçmelerine neden olur ve etkilenen saç kökleri dökülürler.Bir kaç ay içinde saç follikülleri tekrar aktifleşirler ve saçlar yeniden çıkmaya başlar.Aileden birisinin ölmesi gibi psikolojik bir stres ,yüksek ateşli bir hastalık,ani ve aşırı kilo kaybı,ağır diyetler,beslenme bozuklukları,ağır ameliyatlar ve diğer metabolik bozukluklar bu tipte dökülmeyi tetikleyebilir.Neden olan faktör ortadan kalktıktan sora saçlar genellikle toparlanır ve yeniden çıkmaya başlarlar.

Traksiyon Alopesi

Saçın çok fazla çekiştirilerek taranması veya şekil verilmesi (topuz yapılması gibi) neden olabilir.Eğer saçlı derideki tahribat çok ileri boyutlarda değilse saçlar genellikle tekrar çıkarlar

İlaçlar : Gut,artrit,depresyon,yüksek tansiyon ve kalp hastalıklarında kullanılan ilaçların bazıları saç dökülmesine neden olabilmektedir.Doğum kontrol hapları bazı kadınlarda saç dökülmesine neden olabilmektedir.

Hastalıklar : Diyabet (şeker hastalığı) ve lupus gibi hastalıklar saç dökülmesi sebebi olabilirler.

Tıbbi tedaviler : Kemoterapi,radyoterapi gibi uygulamalar saç dökülmesi ile sonuçlanabilirler.Tedavi sonrası genellikle saçlar yeniden çıkmaya başlar.

Hormonal değişiklikler : Hormonal değişiklikler ve dengesizlikler geçici saç dökülmesine neden olabilirler.Gebelik,doğum,doğum kontrol hapları kullanılması,menopoz başlangıcı,tiroit bezinin az veya fazla çalışması saç dökülmesi ile sonuçlanabilir.Saç dökülmesi genellikle hormonal değişiklikten 3 ay sonra gerçekleşir ve düzelmede problem düzeltildikten üç ay sonra gerçekleşir.Bazı gebe kadınlarda ise gebelik sürecinde saçlar gürleşmektedir.Testosteron hormonunun fazla üretilmesi de erkek tipi saç dökülmesi ile sonuçlanabilir.

Saça yapılan işlemler : Saç boyaları,renk açma işlemleri,saç düzleştirme ve kıvırcıklaştırma (perma) işlemleri,saçın aşırı fırçalanması saç köklerinin zedelenmesi ve dökülmesine neden olabilir.

Saçlı derinin enfeksiyonları : Saçlı derinin mantar enfeksiyonları (saçkıran,tinea capitis) saç folliküllerini tahrip ederek saç kaybına neden olabilir.Böyle bir rahatsızlık tespit edildiğinde derhal uygun ilaçlarla tedaviye başlanmalıdır.

Trikotillomani (saç çekme hastalığı) : Bir çeşit psikolojik rahatsızlık olarak kabul edilen bu durumda kişi önlenemez bir arzu ile saç,kaş veya vücudunun başka yerlerindeki kılları çekerek koparır.Saçlı deride adacıklar şeklinde saçsız adacıklar oluşur.

Minoxidil (Rogaine) : Reçetesiz satılan bu ilaç erkek tipi saç dökülmesi ve alopesi areata tedavisinde kullanılır.Sıvı ve köpük formları olan bu ilaç günde iki kez dökülme olan bölgeye uygulanır.%2 ve %5 lik formları mevcuttur. Minoxidil kullanımı ile çıkan saçlar eski saçlara göre daha ince ve kısa olabilirler.Fakat kelleşmiş bölgeleri örtmede faydalı olabilir.İlacın etkisi kullanılmaya başladıktan yaklaşık 12 hafta sonra çıkmaktadır.Kullanıma başladıktan 6 ay sonra halen tatminkar bir netice alamadınız ise bu ilacın kullanımını yeniden gözden geçirmeniz gerekir.

Finasteride (Propecia) : Erkek tipi saç dökülmesinde kullanılan bir ilaçtır.Ağızdan hap şeklinde alınır.Kullanan erkeklerin çoğunda saç dökülmesi yavaşlar ve hatta yeni saç çıkışı gözlenir.Yeni saç çıkışı bir kaç ay içinde gözlenebilir.Bu ilacın kullanımı cinsel isteği ve cinsel performansı olumsuz yönde etkileyebilir.Finasteride kadınlarda kullanılmamalıdır .Hatta gebe kadınların bu ilacın tabletlerine ve ambalajına dokunması bile sakıncalı bulunmaktadır.Özellikle erkek fetuslarda ciddi doğumsal anomalilere neden olmaktadır.

Kortikosteroidler : Alopesi areata vakalarında ,saç dökülmesi olan bölgelere yapılacak kortikosteroid enjeksiyonları faydalı olabilmektedir.Yalnız enjeksiyonların ayda bir kez tekrarlanması gereklidir.Saç dökülmesi geniş bir alanda ise ağız yolu ile de ilaç verilebilir.

Anthralin : Krem veya pomat şeklindeki bu ilaç sentetik,katran benzeri bir maddedir.Günlük olarak saça uygulanıp yıkanması gerekir.Alopesi areata vakalarında kullanılır.Etkinin görülebilmesi için 12 hafta geçmesi gerekir.

Saç kaybını en aza indirmek için aşağıdaki önlemler faydalı olabilir.

• Dengeli beslenin.
  
• Saçınıza kibar davranın,yıkadıktan sonra mümkünse kendi kendine kurumasını sağlayın


• Saç tellerinizi zorlayarak yapılan topuz,at kuyruğu gibi uygulamalardan kaçının.


• Saçlarınızı ovalama,sürtme, bükme gibi alışkanlıklar geliştirmeyin,varsa da kurtulmaya çalışın.